YURTTAŞ KANE (CITIZEN KANE) Neden Bu Kadar Önemli?

Birçoğumuz gibi ben de bu filmin adını ve yüksek puanlarını görüp şaşırıyordum ama izlemeye de cesaretim yoktu çünkü çok sıkıcı görünüyordu nedense… Ve yanıldığımı anlamam uzun sürmedi.


Film bir haber programı gibi başlarken, daha 1941 yılında o kadar fazla görüntünün kusursuz bir şekilde montajlanması şok edici oldu benim için. En başından başladım hayran kalmaya. Bu sırada anlatılanlardan bir biyografinin ne kadar katmanlı işlenebileceğinin sinyallerini alıyorsunuz. Ana karakter Charles Foster Kane’in çocukluğunda yaşadıklarından başlayarak anlıyorsunuz karakterinin şekillenişinin temellerini ve sonrasında yaptığı gaddarlıklar, kendine çıkardığı eğlenceler her ne kadar rahatsız edici gelse de asla havada kalmıyor. 

Medyanın gücü, iktidara etkisi ve hatta başlı başına iktidar kavramı, patriyarka gibi konular o kadar incelikli işleniyor ki kendinizi bir sürü etik ve felsefi soruyla baş başa buluyorsunuz. Tabii problematik yanları var, özellikle de kadın karakterlerin ele alınış biçimi üzerinde ama o dönemde o kadar olur diyelim… 


Şunu da belirtelim: Charles Foster Kane kurmaca bir karakter ama William Randolph Hearst isimli medya patronunun hayatından oldukça esinlenilmiş belli ki… Bu kişi Trump’a benzetiliyor birçok açıdan, Trump’ın da en sevdiği film Citizen Kane’miş ironik bir şekilde.

Filmin yönetmeni ve aynı zamanda başrol oyuncusu olan Orson Welles, bu film çekildiğinde henüz 26 yaşında. O dönemler radyoculuk yapıyor ve ve bu vesileyle medyanın insanları nasıl etkileyebildiğinin farkına varıyor, mesela Dünyalar Savaşı (War of the Worlds) adlı radyo tiyatrosu ile Marslıların dünyayı işgal ettiğine inandırabiliyor dinleyenlerini. Ayrıca Hollywood’la da pek bir bağı yokken yapıyor bu filmi, hoş, ilerleyen zamanlarda da pek bir bağları olamıyor Hollywood’la. 

Orson Welles başrolde

Film tam 9 dalda Oscar ödülüne aday gösteriliyor, sadece En İyi Senaryo Ödülü’nü kazanıyor ama olsun… Birçok yönetmene göre hala tarihteki en iyi film olarak anılıyor. En iyi film midir bilemem ama montaj ve deep focus, low-angle gibi çekim teknikleriyle, senaryonun kronolojik ilerlememesi gibi detaylarla birçok ilke imza attığı ve sinemacılıkta birçok yeniliğin önünü açtığı kesin.

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

BİR BURJUVA KÖPEĞİNİN ÖZELEŞTİRİSİ - Marx ve Elma Bahçeleri Üzerine Absürt Bir Yolculuk

Resim
Marksizm hakkında bir komedi filmi yapılabilir mi? Üstelik bu ne propaganda ne de karşı propaganda haline getirmeden, herkesle aynı anda dalga geçerek başarılabilir mi? Julian Radlmaier'in Bir Burjuva Köpeğinin Özeleştirisi (Self-Criticism of a Bourgeois Dog) tam olarak bunu yapıyor. Filmin ilk dakikalarında insanın aklına tek bir soru geliyor: "Ben şu an tam olarak ne izliyorum?" Ve bu soru filmin sonuna kadar peşinizi bırakmıyor. Marksist ideolojiyi de, ona karşı duran ya da onu pratiğe dökmeye çalışan insanları da birbirinden tamamen farklı karakterler üzerinden zekice tiye alıyor. Ama bunu yaparken size neyi düşünmeniz gerektiğini söylemiyor. Tam tersine, film boyunca zihninize onlarca soru bırakıyor. Hem de bütün bunları Almanya ve İtalya'nın büyüleyici manzaraları eşliğinde yapıyor... Yönetmenin Venedik sevgisi de oyuncular rastgele bir tabloya bakarken ya da rastgele bir rota olarak İtalya’yı seçip Venedik’e vardıklarında anlaşılıyor. Bir sahn...
Devamı

Sinirlerinizi Yatıştıracak O Film: A TRAVELER’S NEEDS

Resim
Bazı filmlerin yaşattığı bambaşka bir ülkede, hiç tanımadığınız insanların hayatına usulca dahil olma hissini bilirsiniz… A Traveler’s Needs tam olarak böyle bir deneyim sunuyor. Bizi Güney Kore’nin sokaklarına, insanların günlük ikilemlerine götüren bu hikayenin arkasında, modern sinemanın en ilginç dehalarından biri olan Güney Koreli yönetmen Hong Sang-soo var. Yönetmen hayatın gerçeklerini o kadar doğal işliyor ki, ekranda izlediklerinizin bir kurgu olduğuna inanmakta zorlanıyorsunuz. Filmde Fransız gezgin Iris’in ( Isabelle Huppert ) peşine takılıyor ve onun o sakin dünyasına misafir oluyoruz. Film boyunca kendinizi Iris ile aynı masada oturup sohbetlere katılırken, hatta etraftaki insanların minik tuhaflıklarına ufaktan cringe olurken buluyorsunuz. Yönetmenin bu "aynı masada olma" hissini bu kadar kusursuz yaratmasının sırrı setteki doğallıkta saklı. Hong Sang-soo, sahneleri aylar önceden planlamak yerine sabah 4'te uyanıp diyalogları o gün yazan ve hikayeyi set...
Devamı

Korku Hikayelerinde Yeni Konsept: BACKROOMS

Resim
Küçükken arkadaşlarımızın anlattığı, gece uyutmayan korku hikayelerini hepimiz dinlemişizdir. Aslında bu tarz hikayelerin tarihi neredeyse insanlık tarihi kadar eski: birçok mitolojik ya da dinsel hikayenin de temelini bu hikayeler oluşturmakta. Ama insanlık ilerleyip teknoloji geliştikçe bu mitler de evrimleşiyor. Mesela 2010’lara doğru, internet üzerinden Facebook, Reddit, YouTube gibi birçok platformda korkutucu hikayeler yayılmaya başladı; tabii korkutucu çizimler,     fotoğraf ve videolarla da desteklenerek etkisi arttırılmış oluyordu paylaşımların. Bu konsepte bir isim de verildi: CREEPYPASTA.   Creepypasta konsepti içindeki önemli parçalardan biri de Kane Pixels isimli YouTube kullanıcısı tarafından yayınlanan Backrooms videolarıydı. Milyonlarca izlenen videolarda depo gibi çok geniş ve labirentvari alanların yarattığı tekinsizlik hissi üstüne gidiliyor. Ve bu alanlar içinde yaşadığımız gerçekliğe ait değil. Sarı renkli, floresan sesleri altında kaybolmuş hissettir...
Devamı